Prompts in plaats van noten? Dat is de controle durven loslaten: een grafische vonk die de klassieke orkestklank ontregelt, herademt of volledig heruitvindt. Vergeet de tijd die wegtikt op je horloge – hier is muziek die zich niet laat opjagen, maar zich vastbijt in het nu. Ilan Volkov en vier eigenzinnige componisten vragen je om anders te luisteren: wat blijft er over als de ruis wegvalt?

-----

Raven Chacon is de eerste Native American componist die een Pulitzer Prize won. Veel van zijn werk heeft een directe link met historische of politieke onderwerpen, maar Inscription zag hij als een kans om muziek te maken om de muziek zelf. Hij gebruikte 1000 jaar oude rotstekeningen uit zijn thuisstaat New Mexico als ‘musical prompts': “Voor mij zagen ze eruit als aanwijzingen voor een viool, of een vibrato voor een basklarinet”. Chacon breekt met het rigide karakter van een traditionele partituur en experimenteert met grafische notaties, microtonen en individuele vrijheid voor de musici in het orkest: “Ik dacht aan elke muzikant als een autonome maker van klank, en hoe die een plek zou vinden in de grotere tijdslijn van het werk.”

Daarna vertraagt de hartslag van de muziek en stopt bijna helemaal: Adagio (For Wadada Leo Smith) van Tyshawn Sorey is een monumentale oefening in geduld. Hij laat de tijd niet zomaar wegtikken, maar voorbijglijden aan de haast onwaarneembare snelheid van een gletsjer. De traag roterende melodielijn van de altsax biedt houvast en focus tussen de veel bijna-stiltes.

Maar stilte is een illusie. Tenzij de tijd wordt stopgezet, zijn er altijd omgevingsgeluiden: uit de natuur, uit de stad, uit jezelf. Deze klanken zijn de grondstoffen waarmee Annea Lockwood haar werk assembleert. Saouah! verkent de grens tussen stem, adem en instrumentale klank, en vraagt om anders te luisteren: niet naar melodie of harmonie, maar ondergedompeld in een wereld van resonantie, op zoek naar de fysieke aanwezigheid van geluid zelf.

Tijd is echter ook slijtage. George Lewis vergelijkt Weathering met het uithoudingsvermogen dat nodig is om systematisch racisme te doorstaan. “Het verklankt de chronische stress en permanente ‘fight or flight’ modus - en toch hoop ik dat mijn muziek geen stress oproept, maar empathie: want deze vorm van uitputting kan ons allemaal treffen”.