muziek als uitwisseling

De sociale impact van onze ensembles is natuurlijk niet alleen intern voelbaar, maar reikt veel verder. Onze thuisbasis Flagey ligt in het cultureel rijke en hyperdiverse Brussel. Een sterke verbinding met onze omgeving is voor ons belangrijk, en we zetten ons voortdurend in om een breed publiek te bereiken en in te spelen op de lokale dynamiek. Bruggen bouwen naar verschillende gemeenschappen en (sub)culturen doen we onder meer via participatieve projecten. Zo werkt Brussels Philharmonic bijvoorbeeld al jarenlang samen met ReMuA (Réseau des Musiciens-intervenants en Ateliers), waarmee we jaarlijks vier interactieve schoolconcerten organiseren. Het doel van deze schoolconcerten is om jongeren op een speelse manier kennis te laten maken met een orkest. Voorafgaand aan het concert zijn er workshops in de klas, die de leerlingen voorbereiden om tijdens het concert mee te zingen, te bewegen met choreografieën en via body percussion. Klassieke muziek wordt zo een levendige en meeslepende ervaring die jongeren stimuleert om actief te luisteren en deel te nemen.

Daarnaast werken we samen met El Sistema Belgium, waarbij we samen met ReMuA Young Orchestra toewerken naar een concertreeks. Zo krijgen de jonge muzikanten van Young Orchestra de kans om een symfonisch concert te spelen in Flagey, terwijl het hun vertrouwen en passie voor muziek versterkt. Met dit soort projecten streven we ernaar om muziek toegankelijk te maken voor alle kinderen, ongeacht hun achtergrond of middelen, en het gevoel van samenwerking en verbinding te versterken. Het Vlaams Radiokoor heeft gelijkaardige initiatieven met het Zingend Schip, waarbij we met Brusselse leerlingen toewerken naar een concertreeks, en ook met Koor&Stem, waar we concertreeksen opzetten met amateurkoren.

nieuwe concertformats

Een inclusief denken stroomt ook door in onze niet-participatieve programmatie. Met alternatieve concertformats breken we los van het klassieke, strenge orkestimago en zetten we in op een open en uitnodigende uitstraling. Bij de Surround-concerten kiezen we bijvoorbeeld voor een radicaal andere opstelling: de dirigent staat centraal, omringd door het orkest, en het publiek neemt plaats tussen de muzikanten. We doorbreken de afstand tussen het podium en het publiek, en willen een immersieve en intieme ervaring creëren.

Ontspanning, plezier en verwondering zijn hier sleutelwoorden. Een ander voorbeeld is de reeks open repetities: het publiek volgt het repetitieproces van dichtbij, en heeft de mogelijkheid om met een muzikant, dirigent of staflid in gesprek te gaan. Dit soort directe interacties leidt tot nieuwe inzichten. Zo merken we dat we een ander publiek aanboren, en dat roept weer vragen op: is de reis naar Flagey op donderdagnamiddag voor sommigen laagdrempeliger dan voor een concertavond? Hoe betekenisvol zijn dat soort toonmomenten voor die groep? En hoe kunnen we hen nog beter bereiken? Dit helpt ons om continu nieuwe vormen van publieksverbreding te ontwikkelen.

We treden vanzelfsprekend hoofdzakelijk op als collectief, maar we zoeken ons publiek ook op in kleinschalige ontmoetingen. We geloven dat die minstens even betekenisvol kunnen zijn. Een voorbeeld is het rondetafelgesprek ter gelegenheid van de wereldcreatie van een nieuw harpconcert, met onze harpiste en een groep young professionals buiten de culturele sector. Het idee was de groep van dichtbij in contact te brengen met alle aspecten van een nieuwe creatie: het muzikale, het technische, het financiële. Wat begon als een informele ontmoeting, groeide uit tot een verbindend gesprek – een moment van gedeelde verwondering over elkaars wereld. Dit type directe dialoog stimuleren we ook tijdens reguliere concerten, bijvoorbeeld met aftertalks: informele ontmoetingen na afloop waarbij het publiek in gesprek kan gaan met musici, solisten en dirigenten.

Voor jongeren bieden we Symfomania!-workshops aan, waarin kinderen van 8 tot 12 jaar op speelse, hands-on wijze kennismaken met muziek en daarna het concert meevolgen. Het biedt een concertavond op maat van gezinnen: ouders kunnen zich onderdompelen in de muziek, terwijl kinderen op eigen niveau worden meegenomen. Een ander voorbeeld van hoe we jongeren bereiken is met de organisatie ToekomstATELIERdelAvenir, waar we in het verleden workshops organiseerden voor jongeren uit sociaal kwetsbare milieus. De doelgroepen en criteria verschillen hier van die bij de Symfomania!‐ateliers: de ene heeft vooral een educatieve link met onze concerten, de andere biedt jongeren kans om hun netwerk uit te bouwen en perspectief te krijgen op het professionele veld. Globaal vinden we dit soort initiatieven belangrijk, maar merken we dat we onvoldoende inzicht of middelen hebben om deze doelgroepen beter te bereiken. We blijven nieuwe manieren zoeken om dit verder te ontwikkelen en waar nodig te structureren.

Het publiek komt niet alleen naar ons – wij gaan ook naar hen. Met pop-upconcerten en andere initiatieven trekken we regelmatig de stad in en spreken we de ‘toevallige concertganger’ aan. Van Christmas carols en singalongs op Brusselse pleinen met het Vlaams Radiokoor, tot concerten op het metro- en tramnetwerk tijdens Fête de la Musique. Een marimba en tuba op de tram of een cello-duo in de metro is niet meteen wat je verwacht op je dagelijkse rit, en we geloven dat dit soort kleine interventies toch een groot gebaar kunnen zijn in de dagelijkse Brusselse ratrace. Ook in 2016, naar aanleiding van de aanslagen, brachten we met een aantal musici en zangers muziek naar de trappen van de Beurs. Mensen bleven staan, luisterden, sommigen huilden, anderen sloten hun ogen. Het was geen concert, maar een moment van troost en verbinding, van gedeelde menselijkheid.

De grens oversteken doen we ook met cross‐overprojecten, waarbij we uit onze ‘klassieke’ wereld stappen en in dialoog treden met andere muziekgenres en culturen. Dit leidde tot uiteenlopende projecten in de Brusselse poptempel Ancienne Belgique: een 11 juli‐concert met Will Tura met gratis toegang, een samenwerking met popartiest Ry X en een boeiende muzikale ontmoeting rond Joods‐Marokkaans repertoire in samenwerking met Darna vzw. Die laatste was een concert met zangeres Neta Elkayam, muzikanten van Brussels Philharmonic en solisten uit het Joods‐Marokkaanse repertoire. Stephan Uelpenich, altviolist bij Brussels Philharmonic, deelde zijn ervaring met ons:

‘Ik kende de muziek nog niet, dus ik was echt nieuwsgierig. En het was fascinerend om de parameters en virtuositeit van die muziekstijl te ontdekken! Tijdens de repetities zag je bovendien de twee werelden samenkomen en elkaar verrijken. Uiteindelijk spreken we allemaal dezelfde taal, verschillende genres of niet: muziek draait om emoties, het laat een indruk na op je ziel. Dát is wat ons verbindt.’

Dit type projecten rukt ons los van onze dagelijkse werking en brengt ons in contact met uiteenlopende muziek, musici en een ander publiek. Ze
verbreden ons perspectief en herinneren ons eraan dat we als muzikaal ensemble slechts een puntje aanstippen van een oneindig veelzijdige
wereld. We houden daarom een open geest en geloven in de noodzakelijke kruisbestuiving tussen kunst, het leven en de maatschappij. En juist
daar ligt de kracht van muziek, als artistiek en als inspirerend en verbindend medium.